Wąsowo i okolice. Wąsowo leży
całkiem niedaleko naszej gminy, bo zaledwie 42 kilometrów od Tarnowa Podgórnego
i 9 kilometrów na północny wschód od Nowego Tomyśla. Osada powstała w czasach
„potopu Szwedzkiego” i początkowo nosiła nazwę Wojowny Ostrówek. Dopiero potem
zmieniono ją na Wążewo, od nazwy rzeki przepływającej przez wieś, a jeszcze
później, również ze zmianą nazwy rzeki, na Wąsowo. W połowie XVIII wieku wieś
kupiła rodzina Szczanieckich. Wtedy to zbudowano barokowo-klasycystyczny pałac,
piętrowy, kryty dachem czterospadowym, który do dziś zachował się w bardzo
dobrym stanie. Budowla została wzniesiona dla Sylwestra Szczanieckiego i jego
żony Anastazji ze Skórzewskich. W nim wychowywała się przez siedem lat ich
wnuczka, Emilia Szczaniecka, polska działaczka społeczna i narodowościowa,
bohaterka Powstania Listopadowego.
W 1868
roku dobra Szczanieckich, którzy na skutek różnych kolei losu popadli w długi,
kupił berliński bankier i przemysłowiec Richard Hardt. Zlecił on budowę
dwukondygnacyjnego pałacu z ośmiokątną wieżą. Przebudował i rozbudował go do wyglądu
obecnego, najstarszy syn Richarda,
Fryderyk Wilhelm. Powstała neogotycka bryła z ciemnoczerwonych cegieł
klinkierowych, trójkondygnacyjna, o piaskowcowych ozdobach i ośmiobocznej
wysokiej wieży, nieodmiennie nasuwająca skojarzenia z zamkiem. W czasach
świetności pałac posiadał luksusowe wyposażenie wnętrz. Po wojnie znajdował się
tam między innymi ośrodek szkolenia rolniczego. W 1994 roku pałac przeszedł w
ręce prywatne i obecnie mieści się tam hotel oraz restauracja.
W pobliżu znajduje się
również kaplica p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego. Klasycystyczna rotunda została
wybudowana z fundacji Anastazji Szczanieckiej. W środku zachował się drewniany,
polichromowany wystrój wnętrza. Tuż przed kaplicą, po prawej stronie rośnie
ponad stuletni cis.
Całość otacza park krajobrazowy
o powierzchni 49,5 hektara, rozplanowany po obu stronach wydłużonej doliny,
która równocześnie stanowi jego centralną część. W parku przeważają drzewa
liściaste, a gatunkiem dominującym jest buk. Rośnie w nim ponad 200 drzew o obwodzie
powyżej dwóch metrów. Na szczególną uwagę zasługują: buki o obwodzie do 570 cm
oraz lipa o obwodzie do 490 cm. Na terenie parku znajdują się również drzewa
uznane za pomniki przyrody, których wiek szacuje się na około 300 lat.
Spacerując alejkami parku można
trafić na odrestaurowany cmentarz Hardtów. Znajdują się tu groby: Richarda von
Hardta, jego żony Elizy, syna Wilhelma oraz zięcia Herberta von Tiedemanna. W pobliżu parku znajduje się
imponujący zespół zabudowań folwarcznych, który powstał równocześnie z nowszym
pałacem. Jest on zaliczany do najciekawszych przykładów pruskiej architektury
XIX wieku w Wielkopolsce.
Co poza pałacem i parkiem można
zobaczyć ciekawego w Wąsowie? Przy drodze biegnącej od folwarku w kierunku
południowym, możemy zobaczyć zabytkowe domy, zbudowane symetrycznie po obu
stronach ulicy, która posiada oryginalny bruk jeszcze z XIX wieku. Domy te były
nowoczesnym osiedlem mieszkaniowym, powstałym na przełomie XIX i XX wieku,
przeznaczonym dla służby i robotników rolnych. Mieścił się w nich również dom
starców, dom opieki społecznej, a nawet sala taneczna. Wzdłuż tej samej ulicy
ciągnie się zabytkowa aleja lipowa. Na południe od wsi możemy
zobaczyć drewniany wiatrak koźlak z 1741 roku.
Wąsowo jest unikatowe w skali całego kraju. W jednym miejscu można spotkać tak wiele
zabytków, a na dodatek urokliwa okolica idealnie nadaje się na niedzielną
wycieczkę w słoneczny dzień.
